Zajmij stanowisko w sprawie wydarzeń Rewolucji Godności

Cel (zadania) ćwiczenia

Pokazać, że zagadnienia kontrowersyjne nie mają jednoznacznych odpowiedzi i mogą być postrzegane na różne sposoby. 

Pomóc uczestnikom i uczestniczkom w wypracowaniu własnego stanowiska w sprawie kontrowersyjnych zagadnień związanych z Rewolucją Godności, tworząc przestrzeń do wysłuchania odmiennych punktów widzenia i argumentów.

Oczekiwane efekty

Uczestnicy i uczestniczki:

• Dostrzegają wielowymiarowość kontrowersyjnych zagadnień i różnorodność poglądów na wydarzenia historyczne;
• Wyrażają własne stanowisko w złożonych kwestiach i uzasadniają je w sposób merytoryczny;
• Ćwiczą aktywne słuchanie oraz szacunek dla poglądów odmiennych od własnych;
• Rozumieją, że zmiana zdania pod wpływem argumentów świadczy o krytycznym myśleniu, a nie o słabości;
• Uświadamiają sobie znaczenie dialogu i różnorodności poglądów w społeczeństwie demokratycznym.

Opis ćwiczenia / Przebieg ćwiczenia

Uczestnikom i uczestniczkom przedstawia się różne tezy dotyczące Rewolucji Godności. Ich zadaniem jest zastanowienie się nad swoim stosunkiem do każdej z nich oraz zajęcie odpowiedniego miejsca w sali. W tym ćwiczeniu ważne są nie tylko same tezy, ale także to, w jaki sposób uczestnicy i uczestniczki słuchają argumentów oraz okazują szacunek dla opinii innych. Dlatego podczas ćwiczenia przewidziano możliwość zmiany punktu widzenia oraz zajęcia innego miejsca.

1. Umieść w sali napisy: „Całkowicie się zgadzam”, „Częściowo się zgadzam”, „Częściowo się nie zgadzam” oraz „Zupełnie się nie zgadzam” — najlepiej na czterech różnych ścianach. Wyjaśnij, że za chwilę uczestnicy i uczestniczki usłyszą serię tez. Ich zadaniem będzie zajęcie miejsca przy ścianie, na której napis odpowiada ich stosunkowi do przeczytanego stwierdzenia. Podkreśl, że w tym ćwiczeniu nie ma poprawnych ani błędnych odpowiedzi. 

2. Czytaj tezy po kolei, zapraszając uczestników i uczestniczki do zajęcia odpowiedniego stanowiska, czyli przejścia do właściwego napisu, np. „Całkowicie się zgadzam” lub „Zupełnie się nie zgadzam”. Gdy wszyscy zajmą miejsca, poproś po 1–2 osoby z każdej grupy o wyjaśnienie swojego stanowiska. W trakcie wyjaśnień i argumentacji uczestnicy i uczestniczki mogą zmieniać swoje miejsce. Przypominaj im o takiej możliwości. Możesz delikatnie zapytać, dlaczego — pod wpływem jakich argumentów — zdecydowali się zmienić stanowisko. 

3. Po przedyskutowaniu wszystkich tez zaproś grupę do omówienia ćwiczenia.

Lista tez

1. Główną przyczyną Rewolucji Godności było pobicie przez oddziały prewencyjne protestujących, którzy sprzeciwiali się rezygnacji rządu Ukrainy z dalszej integracji europejskiej.
2. Organy ścigania mają prawo użyć siły wobec pokojowych demonstrantów, jeśli otrzymają taki rozkaz od swoich dowódców, ponieważ złożyli przysięgę wierności państwu.
3. W żadnym wypadku demonstranci nie mają prawa używać przemocy, np. siłą zajmować budynki administracyjne, obrzucać funkcjonariuszy kostką brukową czy używać koktajli Mołotowa.
4. Uczestnicy Euromajdanu i Rewolucji Godności postulowali te same żądania.
5. Młodzi ludzie byli główną siłą napędową protestów od listopada 2013 r. do lutego 2014 r.
6. Rewolucja Godności ujawniła podział w ukraińskim społeczeństwie na zwolenników integracji europejskiej i tych, którzy wyobrażali sobie Ukrainę jako część wspólnej przestrzeni z Rosją.
7. Rewolucja Godności miała pozytywny wpływ na rozwój odpowiedzialnego społeczeństwa obywatelskiego na Ukrainie. 
8. Rewolucja Godności zakończyła się po ucieczce prezydenta Janukowycza z kraju.
9. Rewolucja Godności nie wybuchłaby, gdyby Rosja nie ingerowała w sprawy wewnętrzne Ukrainy.
10. Rosja nie rozpoczęłaby wojny przeciwko Ukrainie, gdyby Majdan zakończył się porażką.

Refleksja

Wskazówki dla prowadzących

Twoją rolą jest moderowanie dyskusji, a nie ocenianie uczestników ani występowanie w roli eksperta. Nie narzucaj własnego punktu widzenia, nawet jeśli wydaje Ci się słuszny. Dbaj o równowagę między różnymi stanowiskami. Proces jest ważniejszy niż wynik — nie chodzi o znalezienie „prawidłowej odpowiedzi”, lecz o ćwiczenie umiejętności prowadzenia dialogu.

Przed rozpoczęciem ćwiczenia przypomnij uczestnikom i uczestniczkom, jak ważne jest szanowanie odmiennych opinii oraz zapewnienie w klasie/grupie atmosfery bezpieczeństwa, w której można swobodnie wyrażać różne stanowiska. Podkreśl, że w tym ćwiczeniu nie ma dobrych ani złych odpowiedzi — są różne poglądy i każdy z nich zasługuje na wysłuchanie. Ustal podstawową zasadę dyskusji: krytykujemy pomysły, a nie osoby, które je wypowiadają.

Podczas ćwiczenia zachęcajcie osoby reprezentujące odmienne stanowiska do zabierania głosu, ale nie zmuszajcie nikogo do wypowiedzi. Jeśli ktoś dominuje w dyskusji, podziękuj tej osobie za aktywność i zaproś do zabrania głosu innych uczestników, na przykład słowami: „Chcielibyśmy usłyszeć też opinie osób, które jeszcze się nie wypowiedziały”. Pilnuj czasu — na omówienie jednego stwierdzenia przeznacz maksymalnie 5 minut. 

Zwracaj uwagę na osoby, które zmieniają zdanie, i wspieraj je – takie zachowanie świadczy o ich odwadze i krytycznym podejściu. Jeśli ktoś jest w mniejszości, podziękuj mu za odwagę bycia niezależnym w swoich poglądach. Nie pozwól, by grupa wywierała presję na mniejszość ani na osoby, które jeszcze nie podjęły decyzji.

Jeśli dojdzie do konfliktu, przerwij ćwiczenie i przypomnij o zasadach. Poproś uczestników i uczestniczki, aby przeformułowali swoje opinie bez emocjonalnego wydźwięku. Podkreśl, że możemy nie zgadzać się z niektórymi poglądami, ale musimy szanować innych ludzi.

Materiały

• Sala lub inne pomieszczenie wystarczająco duże, aby uczestnicy i uczestniczki mogli swobodnie się przemieszczać.
• Kartki z wydrukowanymi lub wyraźnie napisanymi hasłami: „całkowicie się zgadzam”, „częściowo się zgadzam”, „częściowo się nie zgadzam”, „w ogóle się nie zgadzam”.
• Lista tez/zagadnień. Można je umieścić na slajdach tak, aby uczestnicy i uczestniczki mogli je przeczytać. Ważne, aby tezy pojawiały się po kolei, a nie wszystkie naraz.
• Krzesła dla wszystkich uczestniczek i uczestników.

Autorzy / Prawa autorskie

Lesia Onyszko, Kateryna Romanowa, Chrystyna Czuszak

Zadanie zostało opracowane na podstawie ćwiczenia „Po której stronie stoisz?” z podręcznika do edukacji o prawach człowieka z udziałem młodzieży Kompas, wyd. drugie (tłumaczenie wydania pierwszego w języku polskim: https://ore.edu.pl/wp-content/uploads/phocadownload/pracownie/kompas.-edukacja-o-prawach-czowieka-w-pracy-z-modzie.pdf)

Modyfikacja i kontynuacja

Według uznania można dodać piąty napis: „Nie jestem zdecydowany/zdecydowana” i umieścić go pośrodku  sali. Następnie można poprosić osoby, które stanęły przy tym napisie, aby wybrały stanowisko po wysłuchaniu argumentów (wyjaśnień) innych uczestników i uczestniczek, którzy zajęli określoną pozycję. Ważne, aby nie wywierać na te osoby presji i pozostawić im możliwość pozostania w tym samym miejscu. W aktywnej i zaawansowanej grupie można na koniec zaproponować uczestnikom i uczestniczkom sformułowanie własnych tez dotyczących tematów, które chcieliby poddać dyskusji w grupie.