Wejdź w buty innej  osoby: porozmawiajmy o Rewolucji Godności

Cel (zadania) ćwiczenia

Młodzi ludzie często patrzą na pewną sytuację z jednej perspektywy i nie zawsze dostrzegają możliwość jej innego rozumienia. Dlatego ważnym zadaniem nauczycieli jest pomaganie im w rozpoznawaniu i docenianiu różnych punktów widzenia. Proponowany scenariusz zajęć służy rozwijaniu umiejętności analizowania i omawiania zagadnień z wielu perspektyw, a także uwzględniania opinii i argumentów innych osób.

Oczekiwane efekty

Uczestnicy i uczestniczki:

• Dostrzegają wielowymiarowość kontrowersyjnych zagadnień oraz różnorodność poglądów na wydarzenia historyczne.
• Wyrażają własne stanowisko w kwestiach złożonych.
• Ćwiczą aktywne słuchanie oraz szacunek wobec odmiennych poglądów.

Opis ćwiczenia / Przebieg ćwiczenia

1. Przygotuj kartki w kształcie odcisku buta — można skorzystać z szablonu zamieszczonego w Załączniku 1. Należy przygotować tyle kartek, aby każdy uczestnik otrzymał po jednej na każde z planowanych pytań. Na przykład, jeśli grupa liczy 15 osób, a zamierzacie zadać 3 pytania, należy przygotować 45 kopii odcisków butów. Warto również przygotować kilkanaście dodatkowych kart na wypadek, gdyby okazały się potrzebne. 
2. Przygotuj kilka kontrowersyjnych pytań otwartych dotyczących tematu lub skorzystaj z pytań zaproponowanych w tym ćwiczeniu.
3. Na dodatkowych egzemplarzach „odcisku buta” z góry przygotuj i zapisz odpowiedzi na pytania, które zamierzasz wykorzystać w ćwiczeniu: najlepiej takie, których uczniowie prawdopodobnie nie udzielą, ale nie więcej niż 2–3 odpowiedzi. 
4. Ustaw krzesła w kółko i umieść kartki z odciskiem buta przy każdym krześle.
5. Zadaj wybrane przez siebie pytanie i poproś uczestników, aby w ciszy zapisali swoją odpowiedź na kartce – nie więcej niż 2–3 zdania. Odpowiedzi nie trzeba podpisywać!
6. Zbierz wszystkie kartki, wymieszaj je i połóż tekstami do dołu na podłodze pośrodku sali, dodając do nich wcześniej przygotowane kartki.
7. Każdy uczestnik losuje jedną kartę i czyta ją po cichu.
8. Znajdź ochotnika, który przeczyta odpowiedź z wybranej przez siebie kartki. Osoba ta wybiera miejsce w sali i odczytuje swoją wypowiedź 
9. Pozostali uczestnicy sprawdzają myśli na swoich kartkach i, jeśli są one zbieżne, podchodzą i stają w pobliżu. 
10. Kolejny uczestnik czyta swoją kartkę i wybiera miejsce, w którym się ustawi, kierując się zasadą podobieństwa swojej opinii do opinii pierwszego uczestnika — im bardziej opinia jest podobna, tym bliżej staje, a im mniejsze podobieństwo, tym dalej.
11. Powtarzajcie tę procedurę, aż każdy z uczestników wybierze swoje miejsce.
12. Poproście uczestników, aby rozejrzeli się dookoła, ocenili wachlarz zaprezentowanych opinii i wrócili na swoje miejsca.
13. W razie potrzeby można zadać kolejne pytanie i powtórzyć kroki od 2 do 9.

Po omówieniu wszystkich zaplanowanych pytań (nie zalecamy zadawania więcej niż 3–4 pytania naraz; do tego ćwiczenia wystarczy nawet jedno pytanie), poproś wszystkich, aby usiedli w kółku i poświęcili chwilę na refleksję.

Przykładowe pytania

(możesz dodać własne pytania)

1. Kto lub co było główną siłą napędową Euromajdanu – młodzież, społeczeństwo obywatelskie, politycy opozycji czy też jakiś inny czynnik?
2. Czy Twoim zdaniem Rewolucja Godności była nieunikniona, czy też można było jej zapobiec? Dlaczego?
3. Co było główną przyczyną Rewolucji Godności?
4. W niektórych publikacjach Euromajdan określa się jako rewolucję, w innych jako zamach stanu. Jakie jest Twoje zdanie? Dlaczego?
5. Czy Twoim zdaniem cele Euromajdanu uzasadniały poświęcenie i straty poniesione przez Ukrainę? Dlaczego?
6. Jakie są główne osiągnięcia Rewolucji Godności dla dzisiejszej Ukrainy?
7. Czy Twoim zdaniem Euromajdan zmienił Ukrainę na lepsze, czy też problemy, które go spowodowały, nadal istnieją? Proszę uzasadnić swoją odpowiedź.
8. Kto ponosi główną odpowiedzialność za tragiczne wydarzenia z lutego 2014 roku?
9. Czy Twoim zdaniem Rewolucję Godności można uznać za zakończoną, czy nadal trwa? Dlaczego?
10. Co było ważniejsze dla uczestników Majdanu – integracja europejska czy walka z korupcją i bezprawiem? Dlaczego?
11. Jak Rewolucja Godności wpłynęła na tożsamość Ukraińców?
12. Jak Rewolucja Godności wiąże się z obecną walką o niepodległość Ukrainy?
13. Co świat wie o Rewolucji Godności? Jaki wpływ miała Rewolucja Godności na wydarzenia na arenie międzynarodowej?
14. Czy Rewolucja Godności dobiegła końca? Dlaczego tak uważasz? Uzasadnij swoją odpowiedź.
15. Jak Euromajdan / Rewolucja Godności wpłynęły na historię Ukrainy?
16. W jaki sposób Rewolucja Godności wpłynęła na obecną sytuację na Ukrainie?
17. Jak duże było poparcie dla Euromajdanu wśród społeczeństwa ukraińskiego? A jak wyglądała sytuacja w społeczności międzynarodowej?
18. Jakie wydarzenia doprowadziły do przekształcenia Euromajdanu w Rewolucję Godności?
19. Dlaczego rosyjska propaganda stara się dyskredytować Rewolucję Godności?
20. Dlaczego reżimy antydemokratyczne nie poparły protestujących na Majdanie?
21. Czy Rewolucję Godności można uznać za kluczowy etap w procesie kształtowania się państwowości Ukrainy? Jeśli tak, to dlaczego? Uzasadnij swoją odpowiedź.

Przykładowe odpowiedzi 

Pytania 1

„To wszystko zaczęli studenci. Po prostu chcieli do Europy, a nie z powrotem do sowieckiej rzeczywistości, dlatego jako pierwsi wyszli na ulice. Kiedy zaczęto ich bez powodu bić, cały kraj się zbuntował”.

„Powodem było niezadowolenie małego biznesu, ponieważ polityka Janukowycza i rządu Azarowa go uciskała”.

„Gdyby nie internet i media społecznościowe, nie udałoby się tak szybko zebrać”.

„Majdan zorganizowali politycy opozycyjni, ponieważ reżim Janukowycza nie pozostawił im innych możliwości, by przeciwdziałać jego polityce”.

Refleksja

Wskazówki dla prowadzących

Tę grę możesz zaproponować uczniom, którzy przerabiają ten materiał i mają podstawową wiedzę na ten temat.

Twoją rolą jest moderowanie dyskusji, a nie ocenianie uczestników ani występowanie w roli eksperta. Nie narzucaj własnego punktu widzenia, nawet jeśli wydaje Ci się słuszny. Dbaj o równowagę między różnymi stanowiskami. Proces jest ważniejszy niż wynik — nie chodzi o znalezienie „prawidłowej odpowiedzi”, lecz o ćwiczenie umiejętności dialogu.

Materiały

• Sala lub inne pomieszczenie wystarczająco duże, aby uczestnicy i uczestniczki mogli swobodnie się przemieszczać.
• Kartki z narysowanymi odciskami buta (można użyć połówek lub nawet 1/4 kartki w formacie A4).
• Długopisy lub flamastry (dla wszystkich uczestników i uczestniczek);
• Kilka przygotowanych odpowiedzi na pytania (zapisanych na odbitkach stóp);
• Lista tez. Można je umieścić na slajdach tak, aby uczestnicy i uczestniczki mogli je odczytać. Ważne, aby stwierdzenia pojawiały się kolejno, a nie wszystkie naraz.
• Krzesła dla wszystkich uczestniczek i uczestników.

Autorzy / Prawa autorskie

Lesia Onyszko, Kateryna Romanowa

Zadanie zostało opracowane na podstawie ćwiczenia  „Na czyimś miejscu” z podręcznika „Żyjąc w obliczu kontrowersji”. Nauczanie kontrowersyjnych zagadnień w edukacji obywatelskiej i edukacji na rzecz praw człowieka (EO/EPC). Pakiet szkoleniowy dla nauczycieli” (https://edoc.coe.int/en/human-rights-democratic-citizenship-and-interculturalism/7923-teaching-controversial-issues.html ).

Modyfikacja i kontynuacja

Dla lepszego zrozumienia tematu proponujemy przygotować krótką prezentację na temat Majdanów (podstawowe informacje można znaleźć w podręczniku „Majdan w pytaniach i odpowiedziach”).

Więcej szczegółów na temat wydarzeń Rewolucji Godności znajdziesz w informacyjno-metodycznych materiałach pod linkiem: https://maidanmuseum.org/uk/science/9

Załącznik 1