Porozmawiajmy o Majdanie: muzyczne krzesła

Cel (zadania) ćwiczenia

Analizowanie emocji wywołanych przez kontrowersyjne problemy  oraz  wpływ tych emocji na klimat w klasie lub w innych grupach.

Oczekiwane efekty

Uczestnicy i uczestniczki:

• rozpoznają wielowymiarowość kontrowersyjnych kwestii oraz różnorodność poglądów na wydarzenia historyczne;
• formułują własne stanowisko wobec trudnych pytań i uzasadniają je argumentami;
• analizują fakty historyczne, w szczególności związane z wydarzeniami Rewolucji Godności

Opis ćwiczenia / Przebieg ćwiczenia

Niektórzy uczestnicy mogą czuć się niekomfortowo, dzieląc się swoimi opiniami publicznie. Dlatego na początku ćwiczenia należy wyjaśnić, że jest to specjalne zadanie, w ramach którego oczekuje się od nich otwartego wyrażania przemyśleń na temat przedstawionych stwierdzeń. Niezbędne jest również wyjaśnienie uczestnikom zasad – powinni zabierać głos po kolei i nie będą oceniani za poglądy, które wyrażą lub nie wyrażą. Proszę podkreślić, że udział w tym zadaniu pomoże im rozpoznać i odpowiednio zareagować na emocje, które mogą pojawić się podczas dyskusji o kontrowersyjnych tematach w szkole lub w innych miejscach. Ponadto w końcowej części ćwiczenia należy krótko opisać swoje wrażenia i emocje.

1. Przygotuj co najmniej 10, ale nie mniej niż 6 tez do dyskusji (poniżej znajduje się lista propozycji). Wspólnie z uczestnikami wybierz te, które wywołują najsilniejsze emocje i mogą najbardziej zainteresować młodzież lub konkretną grupę zajmującą się tematyką Rewolucji Godności.

2. W sali ustaw krzesła parami naprzeciwko siebie, po jednym dla każdego uczestnika.

3. Poinformuj uczestników, że za chwilę usłyszą fragment muzyczny. Gdy muzyka zacznie grać, powinni rozejść się po sali lub zacząć tańczyć, o ile mają na to ochotę. Gdy muzyka przestanie grać, muszą szybko usiąść na najbliższym krześle tak, aby każdy znalazł się w parze z inną osobą. W tym momencie odczytuje się na głos jedną tezę. W każdej parze uczestnik, który usiadł jako ostatni, ma 30 sekund na wyjaśnienie partnerowi swojego stanowiska wobec tej tezy. Partner musi w tym czasie milczeć i nie powinien w żaden sposób sygnalizować, czy zgadza się, czy nie. Następnie role się odwracają: druga osoba w parze ma 30 sekund na wyrażenie swojego stanowiska w związku z tą samą tezą.

4. Ponownie włącz muzykę i powtórz ten proces z kolejną tezą.

5. Wykonaj to ćwiczenie tyle razy, ile masz tez lub czasu.

6. Na koniec poproś uczestników i uczestniczki, aby ustawili krzesła w koło – tak, aby mogli się nawzajem widzieć. Przeprowadź podsumowującą dyskusję (refleksję).

Proponowane tezy do dyskusji

(zachęcamy do formułowania własnych tez lub modyfikowania poniższych, tak aby były one lepiej dostosowane do odbiorców, z którymi przeprowadzacie ćwiczenie)

Dla uczniów szkół średnich

1. Ludzie nie powinni brać udziału w pokojowych protestach. Wszelkie spory należy rozstrzygać za pośrednictwem organów przedstawicielskich lub podczas wyborów.
2. Ludzie nie powinni wychodzić na Majdan, lecz powinni zmienić siebie.
3. Aby odnieść sukces, Majdan musi mieć przywódcę.
4. Prawo do wystąpień z użyciem siły nie jest zapisane w Konstytucji Ukrainy, dlatego Majdan nie jest legalnym sposobem obrony praw i wolności.
5. Majdanem można nazwać każdą masową akcję protestacyjną na Ukrainie wyrażającą sprzeciw wobec działań władz.
6. Majdan jest zjawiskiem wyłącznie ukraińskim.
7. Ludzie wychodzą na Majdan, ponieważ im za to płacą.
8. Majdany stały się przyczyną zaostrzenia stosunków z Rosją.
9. Majdan to model idealnego państwa, oparty na zasadach demokracji.

Dla licealistów i studentów

1. Obywatele nie powinni wychodzić na Majdan w celu przeprowadzenia pokojowych protestów, lecz zamiast tego powinni starać się przekazać swoje postulaty za pośrednictwem organów przedstawicielskich państwa.
2. Protesty zawsze prowadzą do konfrontacji i podważają autorytet głowy państwa.
3. Główną przyczyną Rewolucji Godności było pobicie przez oddziały prewencyjne protestujących, którzy sprzeciwiali się rezygnacji rządu Ukrainy z dalszej integracji europejskiej.
4. Organy ścigania mają prawo użyć siły wobec pokojowych demonstrantów, jeśli otrzymają taki rozkaz od swoich dowódców, ponieważ złożyli przysięgę wierności państwu.
5. W żadnym wypadku demonstranci nie mają prawa używać przemocy, np. siłą zajmować budynki administracyjne, obrzucać funkcjonariuszy kostką brukową czy używać koktajli Mołotowa.
6. Młodzi ludzie byli główną siłą napędową protestów od listopada 2013 r. do lutego 2014 r.
7. Rewolucja Godności była jednym z największych ruchów protestacyjnych nie tylko na Ukrainie, ale i na całym świecie.
8. Rewolucja Godności ujawniła podział w ukraińskim społeczeństwie na zwolenników integracji europejskiej i tych, którzy wyobrażali sobie Ukrainę jako część wspólnej przestrzeni z Rosją.
9. Rewolucja Godności miała pozytywny wpływ na rozwój odpowiedzialnego społeczeństwa obywatelskiego na Ukrainie.
10. Rewolucja Godności zakończyła się po ucieczce prezydenta Janukowycza z kraju.
11. Rewolucja Godności nie wybuchłaby, gdyby Rosja nie ingerowała w sprawy wewnętrzne Ukrainy.
12. Rosja nie rozpoczęłaby wojny przeciwko Ukrainie, gdyby Majdan zakończył się porażką.

Refleksja

Wskazówki dla prowadzących

Jeśli zauważysz, że grupa, z którą pracujesz, ma trudności z wyrażaniem swoich myśli w ciągu 30 sekund, przeznacz łącznie do 2 minut na omówienie każdej tezy. Uczestnicy mogą wykorzystać część tego czasu, na przykład jedną minutę, na przemyślenie swojej odpowiedzi przed podzieleniem się nią. Jeśli wśród uczestników znajdują się osoby bardzo rozmowne, które potrzebują więcej niż 30 sekund na wypowiedzenie się, możesz dać im 60 sekund na odpowiedź.

Materiały

Rekomendowane utwory muzyczne i piosenki z czasów Rewolucji Godności

1. Zespół „Okean Elzy” — „Wstawaj!” (w języku ukraińskim)
2. Zespół „Кozak System” – „Brat za brata” (w języku ukraińskim)
3. Pieśń ludowa „Horiła szyna, pałała” (w języku ukraińskim)
4. Pieśń ludowa „Horiła boczka, dymila” (w języku ukraińskim)
5. Zespół „Taraka” – „Podaj rękę Ukrainie” (w języku polskim)
6. Zespół „Lapis Trubieckoj” – „Woiny swieta” ((w języku rosyjskim)
7. Pieśń „Nikogda my nie budiem bratiami” na wierszy Anastazji Dmytruk, muzyka Virginijusa Pupšysa (w języku rosyjskim) 
8. Złata Ogniewycz  „Pray for Ukraine” (w języku angielskim)
9. Majkł Szczur „Hitarnyj perebor” (w języku ukraińskim)

Autorzy / Prawa autorskie

Lesia Onyszko, Kateryna Romanowa

Zadanie zostało opracowane na podstawie ćwiczenia  „Wyrażam opinię” z podręcznika „Żyjąc w obliczu kontrowersji”. Nauczanie kontrowersyjnych zagadnień w edukacji obywatelskiej i edukacji na rzecz praw człowieka (EO/EPC). Pakiet szkoleniowy dla nauczycieli” (https://edoc.coe.int/en/human-rights-democratic-citizenship-and-interculturalism/7923-teaching-controversial-issues.html).