Tę aktywność można przeprowadzić w klasie, lub w muzeum.
Grupa docelowa: Uczniowie szkół ponadpodstawowych (wiek 15-19)
Czas trwania: 90 min.
Liczba uczestników: Jedna klasa – 20-32 uczniów
Cel (zadania) ćwiczenia
- analizować różne źródła informacji;
- porównywać różne źródła i punkty widzenia;
- wyciągać wnioski na podstawie dostępnych dowodów;
- nauczyć się prowadzić dyskusję na kontrowersyjne tematy w sposób oparty na wzajemnym szacunku i zgodny z zasadami dialogu społecznego.
Oczekiwane efekty
Po wykonaniu tego zadania uczniowie:
- rozwiną umiejętność krytycznego myślenia;
- będą umieli znaleźć argumenty na poparcie tezy sprzecznej z własnym punktem widzenia;
- zrozumieją, że inni mogą prezentować odmienne stanowisko i uzasadniać je rzeczowymi argumentami;
- będą umieli prowadzić dyskusję na kontrowersyjne tematy z poszanowaniem odmiennych opinii i zgodnie z zasadami dialogu;
- będą zdolni do oceny wiarygodności oraz wartości dowodów przytaczanych na poparcie określonej tezy;
- będą umieli odróżnić rzetelne argumenty od fałszywych informacji (fake newsów) i dezinformacji.
Opis ćwiczenia / Przebieg ćwiczenia
Jak rozmawiać o kryzysie migracyjnym w Europie w sposób cywilizowany, wykorzystując siłę argumentów zamiast argumentu siły? Jedną z metod prowadzenia dyskusji na temat emocjonalnych i kontrowersyjnych zagadnień jest analiza perspektyw.
Przedstaw następującą tezę: „Migranci stanowią szansę dla społeczeństw Unii Europejskiej, dlatego powinniśmy zrobić wszystko, aby zachęcić jak największą liczbę osób do przyjazdu do naszego kraju i stworzyć im warunki do osiedlenia się tutaj”.
Poproś uczniów, którzy zgadzają się z tą tezą, aby stanęli w jednym rogu sali, a tych, którzy się z nią nie zgadzają – w przeciwległym.
Wyjaśnij grupie, że podczas tego zadania uczniowie będą szukać argumentów na rzecz stanowiska sprzecznego z ich własnymi przekonaniami. Celem ćwiczenia jest pokazanie, że osoby o odmiennych poglądach mogą dochodzić do określonych wniosków na podstawie racjonalnych i uzasadnionych argumentów, a także lepsze zrozumienie sposobu myślenia osób reprezentujących inne stanowisko.
Poproś uczniów, aby w ramach swoich podgrup utworzyli pary, a następnie znaleźli argumenty na poparcie stanowiska przeciwnego temu, z którym sami się utożsamiają. Mogą korzystać z Internetu i/lub zasobów biblioteki szkolnej. Możesz również wcześniej przygotować materiały przedstawiające różne perspektywy i umieścić je na stoliku z materiałami. Rozdaj parom karty pracy z wydrukowaną tabelą i poproś, aby uzupełniły odpowiednią część tabeli.
Daj uczniom 10–15 minut na wykonanie zadania.
Następnie poproś ich o utworzenie dwóch grup – popierającej i przeciwnej przedstawionej tezie. Upewnij się, że każda grupa pracuje nad stanowiskiem przeciwnym własnym przekonaniom. Rozdaj nową kartę pracy i poproś każdą grupę o zebranie wszystkich argumentów wypracowanych przez pary oraz wpisanie ich do odpowiedniej kolumny tabeli. Zachęć uczniów do spisania jak największej liczby argumentów. Na wykonanie tego zadania przeznacz około 10 minut.
Po zakończeniu pracy grupy naprzemiennie prezentują swoje argumenty.
Po prezentacji argumentów obydwu grup poproś uczniów, aby usiedli w kręgu i przeprowadź podsumowanie oraz omówienie przebiegu ćwiczenia.
Argumenty na poparcie tezy
- Pierwszy argument
- Drugi argument
- I tak dalej
Argumenty podważające tezę
- Pierwszy argument
- Drugi argument
- I tak dalej
Refleksja
- Jak się czułeś (-aś), broniąc stanowiska przeciwnego własnym przekonaniom?
- Czy po wykonaniu tego zadania uważasz, że osoby reprezentujące stanowisko odmienne od Twojego mogą mieć uzasadnione powody, by myśleć w ten sposób?
- Czy warto próbować zrozumieć osoby, z którymi się nie zgadzamy?
- Dlaczego warto to robić, a dlaczego nie Możesz również poprosić uczestników o udzielenie pisemnych odpowiedzi na te pytania na drugiej stronie wypełnionej wcześniej karty pracy. Następnie zachęć uczniów do odczytania swoich refleksji lub wybranych fragmentów na forum grupy.
Wskazówki dla prowadzących
- Zadbaj o to, aby obie grupy miały mniej więcej tyle samo uczestników.
- Analiza perspektyw polega na rozpatrywaniu różnych punktów widzenia lub sposobów interpretacji danego zagadnienia, czy sytuacji. Obejmuje uwzględnianie odmiennych perspektyw, założeń oraz uprzedzeń, które mogą wpływać na to, w jaki sposób ludzie rozumieją dany problem i na niego reagują. Proces ten odgrywa istotną rolę w rozwijaniu umiejętności krytycznego myślenia, kształtowaniu empatii oraz budowaniu pełniejszego i bardziej wielowymiarowego rozumienia złożonych zagadnień. Więcej informacji na temat tej metody można znaleźć w publikacji Robert J. Marzano & Debra J. Pickering (2006). Dimensions of Learning. Teacher’s Manual. 2 Edition. Hawker Brownlow Education lub, w przekładzie polskim, Marzano, R. J. (2012). Sztuka i teoria skutecznego nauczania. Warszawa: Centrum Edukacji Obywatelskiej.
Materiały
- Karty pracy z tabelą do zapisywania argumentów. Liczba egzemplarzy powinna odpowiadać liczbie par uczestniczących w lekcji/warsztacie.
- Tabela narysowana na arkuszu flipchartu lub wyświetlona na tablicy interaktywnej.
- Dostęp do Internetu.
- Smartfony uczniów.
- Dostęp do biblioteki szkolnej (opcjonalnie) lub do stolika z materiałami źródłowymi (opcjonalnie).